HABAŞ'taki patlama ve geçmiş kazalar

İzmir'in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik tesislerinde 9 Kasım'da gerçekleşen patlamada 18 işçi yaşamını yitirdi, 15 kişi ise yaralandı. Olayın ardından Adalet Bakan Yardımcısı Can Tuncay, şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran ile birlikte toplam 10 kişi hakkında Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gözaltı kararı çıkarıldığını duyurdu. Tuncay ayrıca, fabrikada daha önce meydana gelen işçi ölümlerine ilişkin ihbar ve duyumların başsavcılık tarafından titizlikle incelenmekte olduğunu belirtti.

T24'te yayınlanan habere göre, BBC Türkçe'nin açık kaynaklardan derlediği veriler, HABAŞ'ın demir çelik fabrikası ve limanında 2018 yılından bu yana en az 28 işçinin hayatını kaybettiğini gösteriyor. İzmir Valiliği'nin yazılı açıklamasında, saat 12.00 civarında yaşanan ve 18 ölüme yol açan kazanın, ilk belirlemelere göre sıvı çelik döküm işlemi sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesi sonucu oluştuğunun değerlendirildiği kaydedildi. HABAŞ'ın internet sitesinde yayımlanan taziye mesajında ise "acımız tarifsizdir" ifadesine yer verilirken, "Hayatını kaybeden çalışma arkadaşlarımızın ailelerinin ve yaralı arkadaşlarımızın yanında olmaya, ihtiyaç duydukları her konuda destek vermeye devam edeceğiz" denildi.

Patlamadan haftalar önce aynı fabrikada iki işçi daha hayatını kaybetmişti. Hakan Doğan 21 Ekim'de yüksekten düşerek, Eyüp Eğinli ise 5 Kasım'da iş makinesi lastiğine hava basılırken yaşanan patlama nedeniyle yaşamını yitirdi. Araştırmalara göre, 2018'den Ekim 2026'ya kadar geçen sürede HABAŞ'ta en az sekiz işçi daha iş kazalarında hayatını kaybetti. Bazı vakalarda şirketin kusurlu bulunduğu davalar da mevcut. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi'nin (İSİG) aktardığına göre, Ekim 2020'de eskiyen sacların değiştirilmesi sırasında ölen Kadir Özdemir'in ailesinin açtığı davada, mahkeme 2023'te HABAŞ'ı %70 asli kusurlu bularak tazminat ödenmesine hükmetti. İzmir Tabip Odası, İzmir Barosu ve diğer meslek örgütlerinin ortak açıklamasında, "Aliağa'da iş cinayetleri artık son bulmalıdır. HABAŞ iş cinayetlerinde sorumlu olanlar cezalandırılmalı, gerekli işçi sağlığı ve güvenliği önlemleri alınmalı, uluslararası standartlarda kamu denetimi yapılmalı, işçiler üzerindeki uzun, aşırı çalışma ve benzeri baskılar sona erdirilmeli artık üretim için iş cinayeti yaşanmamalıdır" ifadeleri kullanıldı. İSİG verilerine göre 2026'nın ilk 10 ayında en az 1930 işçi iş kazalarında hayatını kaybetti.

Şirketin 2025 sürdürülebilirlik raporu, tesislerdeki iş güvenliği istatistiklerine dair veriler içeriyor. Raporda, kayıp günlü iş kazası sayısı HABAŞ işçileri için 2024'te 109 iken 2025'te 146'ya, taşeron işçiler için ise 38'den 83'e yükseldi. Kayıp günlü kaza, çalışanın bir iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle en az bir tam iş günü işbaşı yapamaması olarak tanımlanıyor. Şirket, bu artışın nedenlerine ilişkin analiz yapıldığını ve kişisel koruyucu donanımların güçlendirilmesi, mühendislik önlemleri ve taşeron denetimlerinin sıkılaştırılması gibi adımlar atıldığını savunuyor. Raporda 2025 yılında ölümlü iş kazası yaşanmadığı belirtilse de, çelik ocağında bir patlama sonucu 7 işçinin yaralandığı hatırlatılıyor. Ayrıca, çalışanların daha az etkilenmesi için çelikhane kumanda odalarının yeniden konumlandırıldığı ve yükleme vincinin redüktör ve fren sisteminin yeniden yapılandırıldığı bilgisi veriliyor.

Rapor verileri, işçilerin yıllık çalışma saatlerinin 2025'te azalmasına rağmen kaza geçirilen gün sayısının arttığını ortaya koyuyor. Şirket, 2025'te firma ve taşeron çalışanlarına toplam 4363 iş güvenliği eğitimi verildiğini ve temel iş sağlığı güvenliği eğitimi alan taşeron sayısının 269'dan 615'e çıktığını vurguluyor. Ancak rapordaki başka bir tabloda, iş güvenliği eğitimlerinin 2024'te 65 bin 700 saatten 2025'te 8.697 saate gerilediği görülüyor ve bu düşüşe dair bir açıklama yer almıyor. HABAŞ, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin ilgili mevzuata uygun yapılandırıldığını ve bağımsız kuruluşlarca denetlendiğini belirtirken, "Sistem yıllık iç ve dış denetimlerle izlenmekte, 3. taraf bağımsız denetim kuruluşlarının yanı sıra, yasal otoritelerce düzenli aralıklarla denetlenmektedir" ifadesini kullanıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, fabrikanın daha önce denetlendiğini ve "Çok ciddi anlamda sıkıntıların yaşanmadığı belirleniyor müfettişlerimiz tarafından" dediğini aktararak, patlamayla ilgili başmüfettiş görevlendirildiğini ve sürecin tamamlanmasıyla kamuoyunun bilgilendirileceğini açıkladı.

TürkAta Haber Ajansı
Düzce Şehir Gündemi