Yeşilay'dan Atık Sulara İlişkin Çevre Raporu
Yeşilay, bağımlılık yapıcı maddelerin atık sularla çevreye yayılmasını ele alan araştırmanın sonuçlarını açıkladı. Raporda, biyolojik arıtma tesislerinde maddelerin büyük bölümünün giderildiği ancak bazı kalıntıların suda kaldığı belirtildi.
Türkiye Yeşilay Cemiyeti'nin öncülüğünde hazırlanan "Türkiye Bağımlılık ve Çevre Araştırma Raporu" ile "Yeşilay Atık Sulardaki Psikoaktif Maddelerin Çevreye Etkisi Araştırması"nın bulguları, 26 Ekim 2026 tarihinde İstanbul'da kamuoyuna duyuruldu. Sepetçiler Kasrı'nda gerçekleştirilen toplantıda paylaşılan verilere göre, biyolojik arıtma uygulanan tesislerde incelenen maddelerin yüzde 82 ila 100'ü sudan temizlenebiliyor. Bununla birlikte, bazı maddelerin arıtma işlemi sonrasında da su ortamında kalabildiği tespit edildi. Yeşilay Genel Başkanı Mehmet Dinç, bağımlılık yapıcı ürünlerin yol açtığı çevresel tahribatın giderilme maliyetinden endüstrinin sorumlu tutulması gerektiğini ifade etti.
Diriliş Postası'nda yayınlanan habere göre, rapor bağımlılık yapıcı maddelerin atık sular aracılığıyla doğaya karışmasının ekosistem üzerindeki risklerini inceliyor. Çalışma, bağımlılığı yalnızca bireysel veya toplumsal bir mesele olarak değil, çevre ve iklim politikalarıyla doğrudan bağlantılı bir sorun olarak ele alıyor. Sonuçlar, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da yapılması planlanan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) öncesinde açıklandı. Araştırma, Antalya, Adana, İzmir, İstanbul, Samsun ve Trabzon illerindeki 7 farklı atık su arıtma tesisinde yürütüldü. Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Evşen Güzel, tesislerin arıtma süreçleri ve boşaltım noktaları dikkate alınarak seçildiğini aktardı.
Tesislerin giriş ve çıkış noktalarından alınan örneklerde sentetik uyuşturucu türleri, alkol ilişkili maddeler, nikotin ve kafein kalıntıları analiz edildi. Doç. Dr. Güzel, biyolojik arıtma yapılan tesislerde yüksek giderim oranlarına ulaşılırken, yalnızca ön arıtma yapılan tesislerde bu oranın düşük kaldığını vurguladı. Arıtılmış suyla birlikte deniz ve akarsu gibi alıcı ortamlara ulaşan kalıntıların, su canlıları üzerinden insan sağlığını da etkileyebileceği belirtildi. Güzel, "Çevreyi sadece tek boyutlu olarak görmemek lazım, çevre bir bütündür ve bütün etmenler birbiriyle ilişki halindedir. Onun için sadece suda yaşayan canlılar üzerine konuşmak yetersiz oluyor, kendimiz için de büyük bir risk oluşturduğunu bilmemiz gerekiyor." dedi. Toplantıda insan sağlığına yönelik ölçülmüş kesin bir risk düzeyi paylaşılmadı.
Yeşilay Genel Başkanı Mehmet Dinç, bağımlılığın bireysel ve toplumsal etkilerinin ötesinde çevresel boyutuyla da değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Dinç, "Bağımlılık, sadece bir kişiyi ilgilendirmiyor. Bağımlılık, sadece toplumu ilgilendirmiyor. Bağımlılık, aynı zamanda uçan kuşu ilgilendiriyor, yüzen balığı ilgilendiriyor, ormandaki ağacı ilgilendiriyor, kırdaki çiçeği ilgilendiriyor." şeklinde konuştu. Kuruluşun 106 yıllık geçmişine değinen Dinç, bağımlılığın şiddet ve suç gibi alanlarda çok boyutlu sonuçlar doğurduğunu, küresel ısınma ve biyolojik çeşitlilik kaybı üzerinde etkisi olduğunu belirtti. Dinç, "Bağımlılığı çok boyutlu düşünüp faturanın büyüklüğünü anlayabilmemiz lazım. Her boyuttan zarar gördüğümüz ve bu zararların telafi edilebilir, hoş görülebilir zararlar olmadığı bir durumla karşı karşıyayız." ifadelerini kullandı.
Raporda, bağımlılık endüstrisinin tüketim ve atık üretimi konusunda hesap verebilir olması talep edildi. Mehmet Dinç, bağımlılıkla mücadeleye çevre koruma ve iklim değişikliği perspektifinin eklenmesini, çevresel zararların giderilme maliyetinin endüstriye yüklenmesini ve ileri arıtma tesislerinin yaygınlaştırılmasını önerdi. Ayrıca, atık, su, çevre ve sağlık verilerine dayalı bir izleme ile erken uyarı sistemi kurulması, bağımlılık kaynaklı çevresel zararların mevzuatta tanımlanması ve ihlallere yaptırım uygulanması çağrısında bulundu. Dinç, yetkili kurumların atıkların çevreye ulaşmasını önleyici tedbirler alması ve endüstrinin çevresel etkilerinin düzenli izlenmesi gerektiğini vurguladı. Araştırmayı Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emine Didem Evci Kiraz, Bahçeşehir Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Ayşe Seval Palteki ve Doç. Dr. Evşen Güzel yürüttü.
TürkAta Haber Ajansı
Düzce Şehir Gündemi